Ezan oldum dinmedim, bayrak oldum inmedim, şehit oldum ölmedim. Adım Müslüman soyadım Türk benim...
  • ULVİ HOCAM NURKUL HOCAM 2300 GÜN 7 YIL OLDU LÜTFEN GELİN SİZİ ÇOK ÖZLEDİK.. İlimyuvası Yönetim İletişim ilimyuvasi.com@gmail.com

Gaziantep El Sanatları

Gaziantep Sedef Kakma İşlemeciliği
Bazı deniz hayvanlarının kabuğunda bulunan ve sedefçilikte kullanılan sert
beyaz ve gökkuşağı pırıltılı
fosforik özelliği olan maddeye sedef
bu maddeyi işleyen kişiye de sedefkar denilir.
Asırlardan beri bilinen sedef
zamanının tekniği ve milletlerin sanat anlayışına göre şekil almıştır. XV.yy'dan sonra Osmanlılar döneminde Türk-İslam sanatının tamamen emrine giren sedef
geometrik desenlerin bitmek tükenmek bilmeyen dizilişleri ile gelişimini sürdürmüştür.
Hammaddesi
midye kabuğu
çeşitli teller ve ceviz ağacı olan Sedef ve Sedefkârlık sanatı asırlarca değişik motif ve desenlerle zenginleştirilerek mimari yapılarda (mescit
saray) süsleme olarak
kullanım eşyalarında( koltuk takım
ayna
resim çerçevesi
sehpa
yazı masası
rahle
mücevher sandığı
baston
etejer) ve silah kabza süslemelerinde kullanılmıştır. Türkiye'de sadece Gaziantep ilimizde yaygın bir şekilde sedef işlemeciliği yapılmakta ve üretilen sedef işlemeler Turistik bölgelere ve yurtdışına ihraç edilmektedir.





Gaziantep Aba Dokumacılığı
Aba
geçmişte deve
öküz ve at tüyünden
keçi kılından ve koyun yününden dokunan özel bir kumaştan yapılan bir erkek giysisidir. Günümüzde ise maliyetin düşürülmesi amacıyla polyesterden özel bir metotla dokunan
üzerinde çeşitli motiflerin bulunduğu
eskiden fakir kimselerin günümüzde ise halkoyunları ekiplerinde erkeklerin üstlerine giydikleri bir giysidir.

Eskiden aba dokumasında kullanılan ipin en büyük özelliği doğal renkli oluşuydu. Renkli dokunmak istenen abanın ipleri istenen renkte kök boyayla renklendirilirdi. Günümüzde daha çok bordo renkli polyester ve değişik renklerde simli ipler kullanılmaktadır.

Aba dokuyan ustalar daha çok kilimci ustalarından olduğundan abalarda da kilim desenleri kullanılmıştır. Bugün bu ustalardan sadece bir iki usta günümüze kalmış olup
son yıllarda bu el sanatının unutulmaması için Gaziantep Üniversitesi tarafından yeni yetişen gençlere bu sanatı öğretmek için kurslar düzenlenmektedir.



Gaziantep Antep İşi El İşlemesi
Antep işi
beyaz kumaş üzerine iplik sayılarak ve çekilerek yapılır. Çekilmiş ipliklerin beyaz
sarı
krem rengi ipliklerle sarılması ve örülmesi ile ajurlar tamamlanır.

Antep işlerinin hangi yıllarda başladığı kesin olarak bilinmemekle birlikte 1850’lerde ilk olarak Gaziantep’ in köylerinde erkeklerin başlarına giydikleri terliklerin motiflerinin
şehirde daha ince kumaşlara işlendiği bilinmektedir.Antep yöresinde ev hanımları tarafından yapıldığı için bu adla adlandırılmıştır. Bazı söylentilere göre de Gaziantep’te yaşayan azınlıklar tarafından yapılmış ve Avrupa piyasalarına sürülmüştür. Bu gün Gaziantep halkı tarafından yaygın olarak yapılan işlemelerin eski Türk işlemeleri karakterini taşıması
bu işlemenin Antep’ in yerli halkı tarafından yapıldığını göstermektedir.

Günümüzde işleme tekniği bozulmadan sim
renkli iplikler ve yardımcı nakış iğneleri kullanılarak çok güzel işlemeler yapılmaktadır.
Gaziantep Bakırcılık
Gaziantep’te bakır işleme el sanatının hangi tarihten beri devam edip geldiği ise bilinmemekle birlikte bakır ve bakır işlemeciliğinin tarihi insanlık tarihi kadar eskiye dayanmaktadır. Gaziantep bakır işlemesinin özelliği
yekpare olarak imal edilmesi
yani lehim ya da benzeri bir yolla birleştirme yapılmamasıdır. Günümüzde en çok kullanılan maden işleme olan bakır kalaylanarak Ev
mutfak ve süs eşyası olarak ilimizde yaygın bir şekilde sürdürülmektedir. Bakır mamullerinin işlenmesinde çakma ve çizme diye bilinen basit işleme yönteminin dışında
sadece ilimizde yapılan bir çekiç ve bir çelik kalemle yapılan işlemedir. Bu işleme yönteminde bir tek parçanın işlenmesi bazen haftalarca hatta aylarca sürmektedir. Gaziantep’te üretilen bakır işlemeler mutfak eşyaları ve turistik süs eşyaları olarak iki grupta toplanır.

Mutfak Eşyaları:
Sahan(Yemek Tabağı)
Tas (Ayran veya su içmek için kullanılan kap)
Kazan (Yemek pişirmeye yarayan kap)
Don Kazanı (Çamaşır yıkamada ve çamaşırları kaynatmada kullanılan kap)
Masere Kazanı(Şire yani pekmez pişirmede kullanılan büyük kap)
Seferiye Tası (İçerisine yemek koymada ve yemek taşımada kullanılan kap)
Maşrapa(İçerisine su
ayran vb. şeyler konulan kap)
Satıl( Su taşımada kullanılan kap)
Turistik Amaçlı Süs Eşyaları:
İbrik(El yüz yıkamak ve abdest almak için içine su konulan kap)
Cezve(Kahve pişirmede kullanılan kap)
Vazo(İçerisine çiçek koymaya yarayan büyük ve küçük ebatları olan kap)
Semaver ve Çaydanlık(Çay pişirmede kullanılan kap)
Sini(Tepsi-Üzerinde yemek yemek için
içine kazan
tas ve benzeri şeylerin konulduğu kaptır)







Gaziantep Kilimcilik
Antep kilimleri bilinen diğer Anadolu kilimlerinden tezgah
şekil
dokunuş biçimleri ve nakışları yönünden çok farklı olamkala birlikte
kilimciliğinin yörede hangi tarihte başladığı ve hangi aşamalardan geçtiği kesin olarak bilinmemektedir.
Antep kilimlerinin hammaddesi öküz
deve ve at tüyü
koyun yünü ve keçi kıllarıdır. Siyah
felhani
mavi
yeşil boya
cehre sarısı
ceviz kabuğu
cevizi boz
soğan kabuğu
sumak yaprağı Antep kilimlerinde kullanılan ilkel boyalardan birkaçıdır. Günümüzde akrilik iplikten yapılan kilimlerde bulunmaktadır.

Kilim'in yalnız el tezgahlarında imal edildiği ve bu iş kolunun çok canlı olduğu devirlerde Gaziantep’te 7000 civarında el tezgahının faaliyette olduğu
1960’larda bu sayının 100-150’ye düştüğü saptanmıştır. Motorlu dokuma tezgahlarının yaşamımıza girmesiyle
talep daralması problemine bir çözüm gibi görülen kalitenin düşürülmesi
Antep kilimlerine olan talebi daha da azaltmış ve tezgahlar yavaş yavaş ortadan kalkmaya başlamıştır. Antep Kilimlerinin bilinen çeşitleri şunlardır; Baklava Dilimi
Habbap (Nalın) Ayağı
Kuş Kanadı
Zincir Göbek
Dirsek Göbek
Pençe Göbek
Parmak Göbek
Atom Göbek.




Gaziantep Kutnuculuk
Kutnu kumaşı dokumacılığı Anadolu'da ve Gaziantep’te çok eskiden beri yapıla gelen ve yöremizde bir zamanlar çok önemli bir geçim kaynağı olmuş ve olmaya da devam eden bir el sanatıdır. Ancak kutnu kumaşının tekstilde ayrı bir yeri var. Kerem’in Aslı’ya söylediği rivayet edilen bir dize var: “Hint’ten gelirdi kutnu kumaşı...” Tarihi bir değeri olan kutnu bezi dokumacılığı
Türkiye’de yalnızca Gaziantep’te tamamen el tezgahlarında
değişik şekillerde dokunan ipekli bir dokuma türüdür. 16. yüzyıldan itibaren Gaziantep’te dokunan kutnu kumaşı
eskiden Anadolu’da özellikle alımlı giyinmek isteyen insanların hayallerini süslerdi. Anadolu Selçukluları’ndan bu yana dokunan kutnu kumaşları Osmanlı padişahları tarafından da elbise olarak diktirilirdi. Görkem
zarafet ve estetik ifade eden kutnu kumaşların hammaddesi filoş olan suni ipek ve pamuk ipliğidir. İçinde sentetik hiçbir madde bulunmadığından sıhhi bir kumaş türüdür.
Geçmişi çok eskilere dayanan kutnuculuk; dünyada basma sanatı yok iken
ipeğin çeşitli boyalara defalarca batırılarak
kendisine has renk ve motifler verilerek yapılan bir dokumadır. Kutnu kumaşı yapılırken şu aşamalardan geçer: Önce bobin halinde olan ip
söküm işlemine tabi tutularak çile haline getirilir. Söküm işlemi için yörede ‘devre’ adı verilen dört köşeli dolaplar kullanılır. Çözgü iplikleri çile haline geldikten sonra boyama işine geçilir. Yüz derecelik boya kazanlarında ipler boyayı emene kadar bekletilir. Kazandan çıkartılarak sıkılan iplikler kurutulduktan sonra dokuma sırasında kopmaması için mezekçilere gönderilerek düzeltilmesi ve kopukların ayrılması sağlanır. Daha sonra ‘taharlanan’ yani taraktan geçirilen ipler dokumaya hazır demektir.
Daha çok el tezgâhlarında
kimi yerlerde ise motorlu atölyelerde dokunan kutnu kumaşı ‘kutnu ve alaca’ olmak üzere ikiye ayrılır. ‘Mecidiye
hindiye
zencirli
kemha
darcı
sedefli
mekkavi
kürdiye
cütari
rehvancıoğlu
kırkalem
sultan
Osmaniye
mehtap mercan
sedyeli
çiçekli olmak üzere 60’tan fazla çeşidi olan kutnunun hakim rengi sarıdır. Altın rengindeki sarı
kumaşa renk vermekle kalmaz
doğal bir parlaklık sağlar. Kırmızı
mor
yeşil
bordo
pembe
mavi ve siyah renklerin de tercih edildiği kumaş
eskisi kadar olmasa da kimi yörelerde halen giysi olarak kullanılıyor.
Şimdilerde kutnu kumaşı
yöresel bir kıyafet olarak kullanıldığı gibi
dekoratif amaçlı
çeşitli aksesuar
turistik giysi
çanta
terlik
perdelik kumaş ve folklor kıyafeti olarak ta kullanılmaktadır.




 
Üst Alt